คำศัพท์

โมเดลตัดสินใจ (decision model)

AI ที่ไม่เขียนข้อความ แต่เลือกคำตอบจากตัวเลือกที่เรากำหนด พร้อมบอกความน่าจะเป็นของคำตอบ

แชทบอท (โมเดลภาษา) (LLM (large language model))

AI ที่ถูกฝึกให้เขียนข้อความทีละคำ เช่น แชทบอทที่คุยกับเราได้

ความน่าจะเป็น (probability)

ตัวเลข 0% ถึง 100% ที่บอกว่ามีโอกาสเกิดขึ้นมากแค่ไหน ยิ่งใกล้ 100% ยิ่งมีโอกาสสูง

ระบบคิดเร็ว (System 1)

การคิดแบบเร็วตามสัญชาตญาณ ตอบได้ในไม่กี่วินาที ต่างจากระบบคิดช้า (System 2) ที่ต้องไตร่ตรองหลายขั้น

แฟ้มข้อมูล (state)

ข้อมูลที่ส่งให้ Jev ดู เช่น ข้อความลูกค้า หรือข้อมูลหลายช่องในรูปแบบ JSON

if อัจฉริยะ (smart if)

จุดในโปรแกรมที่ต้องตัดสินใจเรื่องที่เขียนกฎตายตัวไม่ได้ จึงถาม AI แล้วทำงานต่อตามคำตอบ

เกณฑ์ (threshold)

ตัวเลขที่ใช้แบ่งว่าเมื่อไหร่ให้ระบบทำต่อเอง และเมื่อไหร่ควรส่งให้คนตรวจ

คำถามใช่หรือไม่ (Noul)

คำถามที่ Jev ตอบเป็นความน่าจะเป็นว่าคำตอบคือ "ใช่" ตั้งแต่ 0 ถึง 1

คำถามเลือกหนึ่งข้อ (Choice)

คำถามที่ Jev เลือกหนึ่งตัวเลือกจากที่เรากำหนด พร้อมความน่าจะเป็นของทุกตัวเลือกที่รวมกันได้ 100%

คำถามให้คะแนน (Score)

คำถามที่ Jev วางคำตอบบนระดับที่เรียงจากน้อยไปมาก คะแนนอยู่ระหว่างระดับได้

โทเคน (token)

ชิ้นข้อความเล็กๆ ที่ AI อ่านทีละชิ้น อาจเป็นคำ ครึ่งคำ หรือตัวอักษร ใช้นับราคาและความยาว

ความมั่นใจ (confidence)

ตัวเลข 0 ถึง 1 ที่สรุปว่าความน่าจะเป็นกระจุกอยู่ที่คำตอบเดียวแค่ไหน กระจุกมากคือมั่นใจมาก

ความน่าเชื่อถือของตัวเลข (calibration)

ตัวเลขความมั่นใจที่ตรงกับความจริง เช่น ที่บอกว่ามั่นใจ 70% ก็ถูกจริงราว 7 ใน 10 ครั้ง

ไม่หลุดตัวเลือก (type-safe)

คำตอบอยู่ในรูปแบบและตัวเลือกที่กำหนดไว้เสมอ โปรแกรมเอาไปใช้ต่อได้โดยไม่ต้องแกะข้อความ

เวลาตอบสนอง (latency)

เวลาตั้งแต่ส่งคำถามจนได้คำตอบกลับมา ยิ่งน้อยยิ่งเร็ว

การฝึกให้ตัดสินใจอย่างซื่อตรง (RLCD (reinforcement learning for calibrated decisions))

วิธีฝึกของ TypeSafe ที่ให้รางวัลเมื่อความน่าจะเป็นที่โมเดลบอกตรงกับความจริง

การฝึกด้วยความชอบของคน (RLHF (reinforcement learning from human feedback))

วิธีฝึกที่ให้รางวัลเมื่อคนชอบคำตอบ ทำให้ได้แชทบอทที่คุยเก่ง

ปฏิทรรศน์ของเจวอนส์ (Jevons paradox)

เมื่อของบางอย่างใช้ได้คุ้มขึ้นหรือถูกลง คนกลับใช้มันมากขึ้นกว่าเดิม

กุญแจเข้าใช้ (API key)

รหัสลับที่ใช้ยืนยันว่าเป็นคุณตอนเรียกใช้บริการ ห้ามแชร์ และควรตั้งวงเงินสูงสุดไว้

OpenRouter (OpenRouter)

บริการที่รวมโมเดล AI หลายเจ้าไว้ในที่เดียว ใช้ Jev ได้ด้วย key เดียวโดยไม่ต้องสมัคร TypeSafe

ถามเผื่อ (speculative fan-out)

ถามทุกคำถามที่อาจต้องใช้ไว้ในครั้งเดียว แล้วให้โปรแกรมเลือกใช้เฉพาะคำตอบที่เกี่ยว

คะแนนรวมแบบถ่วงน้ำหนัก (composite scoring)

ให้ AI ให้คะแนนทีละมิติ แล้วรวมด้วยน้ำหนักที่เรากำหนดเอง ปรับน้ำหนักได้โดยไม่ต้องแก้คำถาม

ยามเฝ้า (guardrail)

ด่านตรวจข้อความที่เข้าและออกจากแชทบอท เช่น ข้อความหลอกให้ทำผิดกฎ หรือข้อมูลส่วนตัวที่ไม่ควรหลุด

ซอฟต์แมกซ์ (softmax)

สูตรที่เปลี่ยนคะแนนดิบของทุกตัวเลือกให้เป็นความน่าจะเป็นที่รวมกันได้ 100%

คะแนนไบรเออร์ (Brier score)

ค่าเฉลี่ยของระยะห่างยกกำลังสองระหว่างความน่าจะเป็นที่บอกกับสิ่งที่เกิดจริง ยิ่งต่ำยิ่งดี

กติกาการให้คะแนนที่ซื่อตรง (proper scoring rule)

กติกาให้คะแนนที่ทำให้การบอกความน่าจะเป็นตามที่เชื่อจริงได้คะแนนเฉลี่ยดีที่สุด

ส่งต่อเป็นทอด (cascade)

ให้โมเดลถูกตอบก่อน แล้วใช้ตัวตรวจตัดสินว่าคำตอบใช้ได้ไหม ถ้าไม่แน่ใจจึงส่งต่อให้โมเดลแพงหรือคน